Kronika Społecznego Komitetu Odbudowy Klimka w Grudziądzu

Grudziądz - najniższa mała architektura miasta znika z powierzchni ziemi.

 Grudziądz -  najniższa mała architektura miasta ( Róża wiatrów)

                      Znika z powierzchni ziemi.

          

 

      Idąc w kierunku ul. Toruńskiej z ul. Sienkiewicza, zatrzymałem się na chwilę na centralnym punkcie Placu 23 Stycznia. I co zobaczyłem?

W pobliżu  rozebranej już  charakterystycznej dla Grudziądza i urokliwej dla  mieszkańców budowli  tzw. „jaja”, zwróciłem uwagę na fatalny stan nawierzchni  na całym terenie Placu   (dawnej drogi brukowej  ) – służący dzisiaj mieszkańcom, jako  postój Taxi.  Nie byłoby nic w tym dziwnego, wszystkie ulice w tym rejonie są  już w  fatalnym stanie. Pomyślałem, że kolejny zabytek znika z powierzchni ziemi naszego miasta Grudziądza. Plac jest najbardziej uczęszczanym miejscem przez nie tylko grudziądzan.·Aleja  23 Stycznia jest  ewidentnym  przykładem zanikającej  już  w Grudziądzu najniższej małej  architektury - to jest sztuki brukarskiej. Trzeba  docenić  trud w układaniu kostki brukowej w roku 1909  przez prawdziwych brukarzy. W motywie  składanki z  kostki brukowej  odczytujemy  różę  kompasową, zwaną też  zwyczajowo  różą wiatrów. Wybrukowano w centralnym  miejscu placu z  kostki granitowej  i bazaltowej. Patrząc z góry  można podziwiać jej piękno.  (Część róży zniknęła bezpowrotnie.) Stan zachowania na dzień dzisiejszy jest widoczny na załączonych fotografiach. Czas upływa, zniszczenia stopniowo postępują,  naprawa  amatorska, by w końcu  można było rozebrać całkowicie i  zabytek zniknie z powierzchni ziemi.
Grudziądz  jest nielicznym a może jedynym miastem, posiadającym taki zabytek. Otaczało go ozdobne  obramowanie  na obrzeżach, tak zwana  bordiura. Można przyjąć, że  grudziądzka Róża Wiatrów została wybrukowana  w celu wyznaczenia  środka  miasta, upiększenia najważniejszej ulicy lub określenia kierunków stron świata pilotom wojskowym stacjonującym w naszym garnizonie.

                 Nazwa wydaje się niezwykle romantyczna, tak samo jak jej graficzne przedstawienie. A czym tak naprawdę jest dobrze nam znana ze słyszenia i widzenia róża wiatrów?

Róża wiatrów, inaczej róża kompasowa, to okrągła tarcza z podziałką stopniową lub rumową i kierunkami zaznaczonymi według stron świata. Była ona nanoszona na mapy morskie i za jej pomocą wskazywane były kierunki wiatrów. Żeglarze stosowali ją jeszcze przed wprowadzeniem kompasów magnetycznych, która ostatecznie wyparła różę wiatrów w tej postaci. Dlatego też późniejsze pojawianie się róży wiatrów w różnych źródłach było aspektem czysto estetycznym.
Nazwa ta odnosi się również do graficznego przedstawienia statystyk dotyczących kierunku wiatru i prędkości wiatrów, występujących w różnych miejscach na kuli ziemskiej.

Pierwsze róże wiatrów pojawiały się na mapach żeglarskich już w starożytności, w czasach Etrusków. To oni, jako pierwsi zaczęli stosować różę wiatrów, choć oczywiście w nieco bardziej prymitywnej formie.
Rozróżniamy kierunki świata i kierunki wiatrów główne i pośrednie:
Północ (Pn)/North (N)
Północny-wschód (Pn.-Wsch.)/North-East (NE)
Wschód (Wsch.)/East (E)
Południowy-wschód (Pd.-Wsch.)/South-East (SE)
Południe (Pd.)/South (S)
Południowy-zachód (Pd.-Zach.)/South-West (SW)
Zachód (Zach.)/West (W)
Północny-zachód (Pn.-Zach.)/North-West (NW).

W takiej właśnie formie funkcjonują po dziś dzień. Wiemy przecież, skąd wieje wiatr, a nie dokąd.

Klimatyczna poczekalnia na Dworcu Głownym w Grudziądzu

Z kart historii Gazety Grudziądzkiej Wiktora Kulerskiego.

           Dzień  24-ty czerwca 1924 roku to dzień historyczny dla  nieistniejącej już Gazety Grudziądzkiej. W skromne progi zawitał piastun Majestatu Rzeczypospolitej, Głowa Państwa , Pan Prezydent Wojciechowski. Przyjazd Pana Prezydenta przewidziany był rano o godz. 8.15. Przed wydawnictwem ustawiły się szpalery delegatów  Polskiego Stronnictwa  Ludowego  w liczbie 120 wraz  sztandarem ,dzieci szkoły powszechnej z Tuszowa , oraz Towarzystwo Powstańców  i Wojaków z Tuszewa. Punktualnie  o zapowiedzianej godzinie  zajechały samochody . W otoczeniu Pana Prezydenta   był pan  Wojewoda  Pomorski  dr. Wachowiak, pan Starosta  Krajowy  dr. Wybicki , Dyrektor Kancelarii  Cywilnej, pan Starosta  Ossowski, pan Prezydent miasta Grudziądza Włodek i inni.

Pani Kulerska, żona wydawcy, przywitała  Pana Prezydenta  w imieniu męża , a panna  Lila  Kulerska ,  ich córka  wręczyła  bukiet kwiatów. Pan Prezydent wita się , podając wszystkim rękę. Pani Kulerska przedstawiła Prezydentowi  dyrektora  zakładu Pana Grobelnego  oraz naczelnego redaktora  Gazety byłego posła  Pana Wasilewskiego . Pan Wasilewski przemówił  w imieniu  redakcji  oraz zebranych  delegatów  organizacji P.S.L.

Cyt. Czcigodny Panie Prezydencie!

  Imieniem ludu pomorskiego, zorganizowanego  w Polskim Stronnictwie  Ludowem-witam Cię  najserdeczniej  u wrót tej placówki ,która  przez 25 lat pruskiej niewoli  krzepiła  w ludzie polskim   byłego zaboru pruskiego  świadomość  narodową  oraz wiarę  w bliskie  i niewątpliwe zmartwychwstanie  Polski.. Gazeta Grudziądzka została założona przed 30 laty przez  Wiktora Kulerskiego , a dzięki wielkim  zdolnościom  swojego wydawcy oraz  dzięki niespożytym  jego zasługom  na polu pracy  narodowej  doszło do  takiej  potęgi i do takich  zasług ,że  dziś po 30 latach jej istnienia  i takiej ilości lat pracy jej wydawcy, można bez  przesady powiedzieć, że ona  uratowała  cały lud byłego zaboru pruskiego od germanizacji.

Sto dwadzieścia  osiem tysięcy rodzin polskich w b. zaborze pruskim czytało Gazetę Grudziądzką  i z niej czerpało hart i siłę narodową do przetrwania pruskiej niewoli. Setki tysięcy elementarzy polskich, bezpłatnie  rozdanych przez wydawcę  Gazety Grudziądzkiej, nauczyły lud  tej dzielnicy czytać i pisać po polsku, a setki tysięcy  kolorowych obrazków  historycznych  uczyły lud polskiej historii  i zagrzewały go do tem wytrwalszej walki z prusactwem. Z tych więc powodów  zasługi wydawcy  Gazety Grudziądzkiej ,  który  nauczył lud polski czytać i  myśleć  po polsku, oraz  walczyć  o Polskę ,są wprost nie od opisania. Obecnie  w czasie  istnienia niepodległej Polski Gazeta Grudziądzka stała się ostoją  ruchu ludowego w byłym zaborze pruskim i oparci o tę placówkę , uczymy lud  pracy państwowo wytwórczej, tworząc organizacje Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piasta”

Dziś na Twoje  tu powitanie przybyli delegaci naszej organizacji z całego Pomorza.

W ich imieniu  mam zaszczyt powitać Ciebie,  Czcigodny Panie Prezydencie, a witamy Cię  tem  szczerzej i goręcej, gdyż  pamiętamy, że  i Ty, zanim  Cię wola  narodu, wyrażona przez Zgromadzenie  Narodowe, powołała do objęcia  tego  najszczytniejszego w Polsce stanowiska, byłeś łaskaw należeć do naszego Stronnictwa, a dziś umiałeś zapomnieć swoją przynależność partyjną i ku chwale całego narodu  gorliwie ,sumiennie  i bezstronnie  kierujesz  nawą Państwa. Za to , że z takim poświęceniem  spełniasz  swoje obowiązki, że  zwaśnione szeregi narodu kierujesz  na drogę twórczej pracy dla dobra całej Polski , niech Ci będzie cześć i chwała od polskiego ludu zorganizowanego w Polskim Stronnictwie Ludowym .

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Stanisław Wojciechowski- niech  nam żyje ! Obecni trzykrotnie powtórzyli  okrzyk.

Po przywitaniu udaje się Pan Prezydent z otoczeniem  wśród szpaleru przed gmach wydawnictwa. W pokoju Dyrektora Pan Prezydent  wpisał się do  księgi pamiątkowej ,dopytując  się szczegółowo o rozwój drukarni i gazety  ( ciąg dalszy nastąpi )